Dr. Machhindra Bangar : उत्तर भारतामध्ये एकापाठोपाठ एक सक्रिय होणाऱ्या ‘वेस्टर्न डिस्टर्बन्स’ (WD) मुळे संपूर्ण देशाच्या हवामानात मोठे फेरबदल होत आहेत. याचा थेट परिणाम महाराष्ट्रावर होणार असून, फेब्रुवारीच्या सुरुवातीलाच राज्याला अवकाळी पावसाचा फटका बसण्याची शक्यता आहे. ‘शेती माझी प्रयोगशाळा’ या चॅनलच्या माध्यमातून हवामान तज्ज्ञ डॉ. मच्छिंद्र बांगर यांनी हा सविस्तर अंदाज दिला आहे.
उत्तर भारतात थंडीचा कडाका आणि धुक्याचा ‘ऑरेंज अलर्ट’
सध्या उत्तर भारतात पंजाब, हरियाणा, दिल्ली आणि उत्तर प्रदेशमध्ये दाट धुक्यामुळे ‘ऑरेंज अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे. ३१ जानेवारीपासून एक नवीन वेस्टर्न डिस्टर्बन्स सक्रिय होत असल्याने जम्मू-काश्मीरमध्ये बर्फवृष्टी, तर राजस्थानमध्ये गारपिटीची शक्यता निर्माण झाली आहे. याच हवामान प्रणालीचा परिणाम म्हणून महाराष्ट्रातही पावसाचे वातावरण तयार होत आहे.
३ आणि ४ फेब्रुवारी: महाराष्ट्रात कुठे होणार पाऊस?
फेब्रुवारीच्या पहिल्या आठवड्यात राज्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये वादळी वाऱ्यासह पावसाचा अंदाज आहे:
- विदर्भ: अकोला, अमरावती, नागपूर आणि गोंदिया या जिल्ह्यांत प्रामुख्याने अवकाळी पावसाचे सावट असेल. काही ठिकाणी तुरळक गारपीट होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
- उत्तर महाराष्ट्र: धुळे, जळगाव आणि नंदुरबार या जिल्ह्यांत ढगाळ हवामानासह पावसाची हजेरी लागेल.
- मराठवाडा: उत्तर मराठवाड्याच्या काही भागांत केवळ ढगाळ वातावरण राहण्याची शक्यता आहे.
थंडीचा निरोप आणि उन्हाळ्याची चाहूल
महाराष्ट्रातून आता थंडी हळूहळू कमी होत आहे. बंगालच्या उपसागरावरून येणाऱ्या आर्द्र वाऱ्यांमुळे राज्यात उकाडा वाढायला सुरुवात झाली आहे. विशेषतः कोकण किनारपट्टीवर आर्द्रता (Humidity) वाढल्यामुळे नागरिकांना उकाड्याचा त्रास जाणवू लागेल. फेब्रुवारी महिना हा थंडी संपून उन्हाळा सुरू होण्याचा संक्रमण काळ ठरेल.
उन्हाळ्यातील पावसाचा दीर्घकालीन इशारा (मार्च ते मे)
डॉ. बांगर यांनी दीर्घकालीन मॉडेल्सच्या आधारे एक धक्कादायक अंदाज वर्तवला आहे:
- मार्च महिना: मार्चमध्ये हवामानात मोठे बदल होऊन पावसाचे संकेत मिळत आहेत.
- एप्रिल आणि मे: उन्हाळ्याच्या मुख्य महिन्यातही अवकाळी पावसाचा जोर कायम राहू शकतो.
- मे मध्ये चक्रीवादळ? मे महिन्यात अरबी समुद्रात चक्रीवादळ निर्माण होण्यासाठी पोषक स्थिती आहे, ज्यामुळे मान्सूनपूर्व पाऊस अधिक तीव्र होऊ शकतो.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
- पीक नियोजन: विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांनी ३ आणि ४ फेब्रुवारीचा पावसाचा अंदाज लक्षात घेऊन काढणीला आलेल्या पिकांचे योग्य व्यवस्थापन करावे.
- हवामान अपडेट: बदलत्या हवामानामुळे पिकांवर कीड आणि रोगाचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो, त्यासाठी कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
यंदाचा उन्हाळा केवळ उष्णतेचा नसून तो अवकाळी पावसाचाही ठरणार असे चिन्ह दिसत आहेत. निसर्गाच्या या लहरीपणाचा विचार करून शेतकऱ्यांनी आपल्या शेतीकामांचे नियोजन करणे हिताचे ठरेल.
